Hanokatra ny renilisitra

Ny Alahamadibe na Alahamady be dia ny andro mifanandrify amin'ny ataon'ny fanandroana malagasy hoe "vava Alahamady", izany hoe ny andro volohany sady ahatsinanan'ny Volana amin'ny volana Alahamady, izay nosafidin'ny mpanjaka tao Imerina hatao andro voalohan'ny taona.

Ireo Malagasy mpankalaza ny Taom-baovao malagasy dia tsy mitovy hevitra ny amin'ny daty gregoriana mifanandrify amin'ny volana Alahamady. Misy ny milaza fa amin'ny fotoan'ny fararano izany (volana Marsa na Aprily) fa misy koa ireo milaza fa tsy amin'ny volana gregoriana na fizaran-taona raikitra izany.

Votoatiny

Ny niavian'ny anarana hoe AlahamadibeHanova

Andro nahaterahan-dRalambo

Ny mpanjaka Ralambo (1575-1610) teo Ambohidrabiby dia teraka tamin'ny andro vava alahamady amin'ny volana Alahamady. Tsinam-bolana io andro vava alahamady io. Mba ho fahatsiarovany io fitsingerenan'ny andro nahaterahany io dia nataon-dRalambo ho andro voalohany amin'ny taona ny andro vava alahamady volana Alahamady ary natao fetim-panjakana ka Alahamadibe no iantsoana io fetim-pirenena merina io.

Hevitry ny Trano Koltoraly Malagasy

Ho an'ireo ao amin'ny Trano Koltoraly Malagasy sy ny fikambanana hafa mitovy hevitra aminy, ny volana Alahamady dia mifanandrify amin'ny fararano, ny rano sy rivodoza izay manadio ny voajanahary koa tamin'io vava alahamady io koa no nataon'ny mpanjaka Ralambo hidiovany sy ny vahoakany ka nanaovana ny fandroan'andriana. Io fararano io dia mifanandrify amin'ny volana Martsa sy Aprily amin'ny fanisan-taona gregoriana.

Marihina fa ny mpanjaka Rabiby (1500-1575) izay Arabo teo Ambohidrabiby no nanova ireo anaram-bolana 12 vazimba sy anaran'andro fito vazimba ho amin'ny anaram-bolana arabo, koa tamin'ny mpanjaka Rabiby no nampiasa voalohany ny anaram-bolana hoe Alahamady taty Imerina.

Alahamaly antemoro

Tamin'ny nahatongavan'ny mpanjaka Rabiby taty Imerina io ihany dia nisy mpanjaka arabo natao hoe Ramakararo koa tonga tao atsimo antsinana nanorina ny fanjakana antemoro, ary amin'ny foko antemoro dia mampiasa koa ny anaram-bolana arabo izay ahitana ny volana Alahamaly izay mifanandrify amin'ny volana Aprily amin'ny fanisan-taona gregoriana izany Alahamaly izany.

Mpanjaka hafa teraka Alahamady

Andriamasinavalona sy Andrianampoinimerina dia voalaza fa teraka tamin'ny volana Alahamady ka dia natao hatrany tamin'ny voalohan'andro amin'ny volana Alahamady ny fiandohan'ny taona taty Imerina.

Fiovan'ny fotoana tondroina amin'ny hoe AlahamadibeHanova

Fanamarinana ny Alahamadibe fararano

Ny mpanjaka Andrianampoinimerina (1787-1810) moa dia nilaza hoe: "Tsy manam-pahavalo afa-tsy ny mosary aho. Amin'ny maha teraka Alahamady azy, ny volana Alahamady dia volana fiakaran'ny vary koa resy ny mosary sy ny maintso ahitra. Izany no antony nilazany izany. Rehefa nampiakatra ny Antemoro hampianatra an-dRadama ny mpanjaka Andrianampoinimerina dia nahitsy hifanandrify amin'ny volana Alahamaly antemoro ny volana Alahamady taty Imerina. Izany hoe raha hatramin'ny mpanjaka Ralambo dia mifanandrify amin'ny volana Martsa amin'ny fanisantaona gregoriana ny volana Alahamady, dia lasa nikisaka hifanandrify tamin'ny volana Aprily tamin'ny andron'Andrianampoinimerina.

Hatramin'ny mpanjaka Ralambo ka hatramin'ny mpanjaka Ranavalona I (1828-1861) dia nankalazaina hatrany ny Alahamadibe.

Fotoana tsy nankalazana ny AlahamadibeHanova

Nandritry ny taonjato faha-19, dia nisy mpanjaka nanova ny andro fanaovana ny fandroan'andriana ho amin'ny andro nahaterahany ka tsy nifanindry intsony nanomboka teo ny volana Alahamady, ny fandroan'andriana ary ny asaramanitra. Nisy tokoa mantsy ny mpanjaka no tsy teraka volana Alahamady koa tsy nataony tamin'io volana io intsony ny fandroan'andriana ary tsy nitontona koa amin'ny vanim-potoana fiakaran'ny vary eny antsaha.

Mpanjaka niova finoanaHanova

Nanomboka tamin-dRadama II (1861-1863) dia tsy nankalazaina amin'ny fomba ofisialy intsony ny Alahamadibe noho io mpanjaka io Kristiana. Ny Alahamadibe mantsy dia mivoy fomba amam-panao izay notoherin'ny finoana kristiana, toy ny fanandratana ireo sampy masina 12 rehefa Alahamadibe, ny fanaovana lapabe sy kimandrimandry mandritra ny andro tsy maty, na koa ny fanaovana sorona eny amin'ny fasana. Nanomboka tamin'ny mpanjaka Radama II dia tsy nalaza intsony ny fampiasana ny teny hoe Alahamadibe fa Fandroana no teny tena nampiasain'ny vahoaka hilazana ny fety manamarika ny fiandohan'ny taona malagasy tao Imerina.

Mpanjaka tsy teraka amin'ny AlahamadyHanova

Tamin-dRanavalona III (1881-1896) dia efa tsy nankalazaina intsony ny Alahamadibe fa dia ny 22 Novambra, fitsingerenan'ny andro nahaterahan'io mpanjaka io, no natao ho tonontaona ary tamin'izany dia Asaramanitra no nilazana io fety io, satria vanimpotoan'ny asara izany.

Nofoanan'ny mpanjanatanyHanova

Na dia izany aza dia mbola maro ireo Malagasy no nankalaza ny Alahamadibe ka nahatonga ny mpanjanatany frantsay nanafoana izany fankalazana izany tamin'ny alalan'ny didim-pitondrana tamin'ny taona 1897 izay nosoloana ny fankalazana ny 14 Jolay, fetim-pirenena frantsay.

Alahamadibe novana ho Taom-baovao malagasy

Hatramin'izao dia mbola misy ihany ny mankalaza ny Alahamadibe rehefa tonga ny tsinam-bolana anatin'ny vanimpotoanan'ny fararano, saingy noho ilay teny hoe Alahamadibe efa nolavin'ny Malagasy sasany dia novaina ho Taombaovao malagasy no anarana iantsoana ilay Alahamadibe nankalazaina fahizay .

Ny fomba fankalazana ny AlahamadibeHanova

Hatramin'ny mpanjaka Ralambo ka hatramin-dRanavalona I dia saika tsy nisy fiovana ny fomba fankalazana ny Alahamadibe. Dia toy izao:

Fotoana fiomananaHanova

Iray volana mialoha ny fiatombohan'ny taona dia efa samy miomankomana ny rehetra ary mifady zavatra maro toy ny mandatsa-dra, koa tsy mamono omby na biby fiompy hafa ny rehetra afa-tsy hoan'ireo izay marary tena mila izany. Manao fanadiovana ny fiarahamonina koa izay eo ambany fitarihan'ny mpanjaka koa vonoina ireo olona heverina ho mpamosavy ary doroina ireo sampy ratsy eo amin'ny fanjakana. Tondro molotra no iaingana amin'ny famantarana ireo heverina ho mpamosavy sy mpitana sampy ratsy.

Fidiovana

Rehefa antomotra ny Alahamadibe dia mifanatona ireo olona niady sy ny mpivady misintaka, koa mifamela heloka sy mifampibaboka am-po satria tsy mety amin'ny Malagasy no miditra taona vaovao raha tsy tena madio ny zavatra rehetra. Izany dia atao hoe midio, koa diovina ny fo, ny saina ary ny tontolo manodidina, diovina ny tanàna, soloina ny tsihy sy ny lamba. Efa miomana amin'ny akanjo vaovao koa ny rehetra.

Raha misy maty mandritra ny andro farany amin'ny taona alohan'ny andron'ny taom-baovao na mandritry ny taom-baovao dia tsy itomaniana fa afenina na avy dia alevina, mba tsy hisy resaka fahalotoana avy amin'ny faty ny fidirana amin'ny taona vaovao.

Afo tsy maty sy kimandrimandryHanova

Ny hariva sy ny alina mialoha ny taona vaovao dia manao afo tsy maty sy harendrina ny Ntaolo mba handroahana ny fanahy ratsy sy mba hazava ny atao rehetra amin'ny taona vaovao.

Mandritra io alina io koa no misy ny kimandrimandry na lapabe izay firaisana ara-nofo iarahan'ny maro ao anaty toerana voafaritra ka izay mandray anjara eo dia tsy manavaka na firazanana, na mpianaka na taona na mpihavana. Natao izany mba hahafahan'ny vehivavy heverina fa momba hanana anaka.

Ny afo tsy maty dia arehitra amin'ny toerana heverina ho masina toy ny tranomasina. Marihina manokana fa amin'ny fandrehetana ny afo tsy maty dia ny eo amin'ny rovan' Ambohidrabiby no mandrehitra voalohany vao mahazo mandrehitra ny vohitra sisa amin'ny fanjakana merina.

Raha mbola mamanton'alina ny andro voalohany amin'ny taona dia mandro eo amin'ny zoro alahamady amin'ny lapany ny mpanjaka mba hahamasina azy, ary rehefa izany dia tafiana jaky vaovao notenomin'ny Andriandoriamanjaka avy eo Ambohidrabiby izy. Dia mandro toy izany amin'ny toerana misy azy koa ny vahoaka rehetra.

Fifampiarahabana tratry ny taonaHanova

Ny marainan'ny andro voalohany amin'ny taona, andro vava alahamady, dia mifampiarahaba tratry ny taona ny rehetra. Santarina amin'ny fitsofan-drano izany ka ny raiamandreny to teny sy hendry no manao izany. Aorian'io dia manao tatao amin'ny vary amin-dronono tondrahan-tantely ny taona koa vary mialin-taona no anaovana izany fa tsy vary vao akory mba hanana amby ampy ho tratry ny toana manaraka ny vary mandritra ny taona vaovao. Rehefa izany dia misy ny zara hasina ary mifamangy ny mpianakavy, koa ny zanaka no mamangy ny raiamandreny sy manolotra ny solom-bodiakoho.

Famonoana ombyHanova

Ary aorian'izany vao mamono omby ny rehetra. Marihina anefa fa amin'ny fankalazana ny Alahamadibe dia ny tendrombohitra 12 masina ihany no manana zo hamono omby volavita. Ireo tendrombohitra 12 ireo moa dia Alasora, Ambohidrabiby, Imerimanjaka, Ampandrana, Ilafy, Antananarivo, Ambohimanga, Antsahadinta, Namehana, Ambohitrontsy, Imerimandroso, Ikaloy ary Namehana. Ankoatr'ireo tendrombohitra 12 masina ireo dia tsy misy vohitra mahazo mamono omby volavita rehefa tonga ny Alahamadibe fa omby mena tsotra no vonoiny. Amin'ireo tendrombohitra 12 ireo kosa dia ny omby volavita eo Ambohidrabiby no vonoina voalohany, ary tsy mahazo mamono ny tendrombohitra masina hafa raha tsy maty ny eo Ambohidrabiby. Koa ny trafon-kena avy amin'ny omby volavita novonoina eo Ambohidrabiby hasin'Imerina ihany no omena hatao jaka ny mpanjaka merina mandritra io fankalazana ny Alahamadibe, io fa ny trafon-kena avy amin'ny omby volavita hafa dia tsy azo omena ny mpanjaka merina. Izany dia ho fanajana sy fahatsiarovana ny mpanjaka Ralambo izay namorona ny Alahamadibe.

Ankehitrio, isaky ny migadona ny tsinam-bolan'Alahamady, andro vava alahamady (izay mifanandrify amin'ny volana Martsa na Aprily amin'ny fanisan-taona gregoriana, araka ny hevitry ny TKM) dia mbola mahatsiaro izany ny taranak'Ambohidrabiby, saingy noho izy taranaka misokatra amin'ny maro dia tsy Alahamadibe intsony no iantsoany izany fankalazana izany fa Taombaovao Malagasy.

Jereo koa:Hanova

Loharano azo anovozanaHanova