Hanokatra ny renilisitra
Ny mpaminany Amosa, nataon'i Gustave Doré, taona 1866

Ny Bokin'i Amosa na Bokin'i Amôsy dia bokim-paminaniana ao amin’ ny Baiboly hebreo (Tanakh) sy ao amin’ ny Testamenta Taloha ao amin’ ny Baiboly kristiana. Ao amin’ ny zana-tsokajy atao hoe "Mpaminany madinika roa ambin’ny folo" izay ao amin’ ny sokajy atao hoe "Mpaminany" io boky io. Mirakitra faminaniana ny amin’ ny tsy fisian’ ny fahamarinan’ ny fiarahamonina tao amin’ ny Fanjakan’i Israely sy ny ho setrin’ izany, ny amin’ ny fanamelohana ny fahotan’ i Israely sy i Joda ary ireo firenana mpifanolo-bodirindrina aminy, ny amin’ ny fitsaran’ Andriamanitra sy ny hamerenana indray ny fiadanan’ i Israely aorian’ izany ny boky. Mankalaza ny maha tsy hay tohaina an’ Andriamanitra koa io boky io. Tamin’ ny fotoana nanjakan’ i Jeroboama II (taona 788-747)[1] izay nampamirapiratra ny Fanjakan’ i Israely nefa nisian’ ny fangejana ny mahantra no nanambaràn’ i Amosa (na Amôsy) ny hafatr’ Andriamanitra. Nifanandrify amin’ ny nanjakan’ i Ozia (atao hoe koa Azaria na Azariasa) tany amin’ ny Fanjankan’ i Jodà izany.

Ny fanoratana ny bokyHanova

Ny mpanoratraHanova

Heverin’ ny maro fa ny mpaminany Amosa na Amôsy no nanoratra ny Bokin’ i Amosa na Bokin' i Amôsy. Nefa manalasala ny hilazana fa izy irery ihany no nanoratra azy manontolo noho ny fisian’ ny andalan-dahatsoratra sasany izay tsy milahatra ara-potoana tsara sy ny fisian’ ireo andalana fankalazana an’ Andriamanitra (4.13; 5.8-9; 9.5-6) izay mety natovana taty aoriana mba handrindrana ny famakiana ny boky amin’ ny fanompoam-pivavahana taty aoriana.

Ny fotoana nanoratanaHanova

Araka ny lovantsofina dia tany amin’ ny taonjato faha-9 tal. J.K. no nanoratana ny Bokin’ i Amosa. Ny faminaniana ny amin’ i Tiro sy i Edoma (1.9-12) ary i Jodà (2.4-5) anefa dia hoatry ny nosoratana taorian’ ny Fahababoana.

Ny anaran'ilay bokyHanova

Amin'ny teny hebreo dia atao hoe ספר עָמוֹס / SeferĀmôs ny Bokin' i Amosa. Ao amin' ny Septoajinta amin' ny teny grika izy dia atao hoe Ἀμώς Βʹ / II Âmôs (ny bêta Βʹ dia manambara ny maha mpaminany madinika laharana faharoa azy).

Fizarànan’ny bokyHanova

Azo zaraina efatra ny Bokin’ i Amosa: ny hamalian’ Andriamanitra ny helok’ ireo firenana (1.1 – 2.16); ny handravana an’ i Isiraely sy an’ i Samaria (3.1 – 6.14); ireo fahitana naseho an’ i Amosa (7.1 – 9.10); Andriamanitra mahefa ny zava-drehatra i Iahveh ka hamerina an’ i Israely amin’ ny fiadanany indray (9.5 – 9.15).

Hovalian’ Andriamanitra ny helok’ ireo firenena (1.1 – 2.16)Hanova

  • Hovalian’ Andriamanitra ny fahotan’ ireo firenena jentilisa enina (1.1 – 2.3). Ireto avy ireo firenena ireo : i Siria, i Filistia, i Foinikia, i Edoma, i Amona ary i Moaba.
  • Hovalian’ Andriamanitra toraka izany koa i Jodà sy i Israely (2.4 – 2.16)

Horavàna i Israely sy i Samaria renivohiny (3.1 – 6.14)Hanova

  • Horavana noho ny fahotany i Israely (3.1 – 3.15)
  • Hohelohina i Israely fa tsy mibebaka (4.1 – 4.13)
  • Horavàna ny Fanjakan’ i Israely (5.1 – 6.14)

Ireo fahitan’ i Amosa sy hafatra hafa fanampin’ izany (7.1 – 9.10)Hanova

  • Ireo fahitana telo voalohany: ny valala sy ny haintany ary ny fira-potsy (7.1 – 7.9)
  • Nanaratsy an’ i Amosa tany amin’ ny mpanjaka i Amazia
  • Ny fahitana fahefatra: ilay harona feno voankazo (8.1 – 8.3)
  • Hosazian’ Andriamanitra i Israely ka hijaly ao anaty aizina sy fisaonana (8.4 – 8.14)
  • Ny fahitana fahadimy: ny fianjeran’ ny fitoerana masina (9.1 – 9.4)

Hanasazy nefa mampanantena ho avy mamirapiratra (9.5 – 9.15)Hanova

  • Iahveh Sabaoth no anaran' Andriamanitra (9.5 – 9.6)
  • I Iahveh no Andriamanitra (9.7 – 9.10)
  • Ny hoavy mamiratr’ i Israely (9.11 – 9.15)

Jereo koa:Hanova

Rohy ivelanyHanova

Loharano:Hanova

  1. Finkelstein, Israel. The Forgotten Kingdom: The Archaeology and History of Ancient Israel. Atlanta: SBL, 2013. Ancient Near East Monographs, Number 5. p. 4.