Teôlôjia dôgmatika

(tonga teto avy amin'ny Teolojia dogmatika)

Ny Teôlôjia dôgmatika na Dôgmatika dia sampan'ny teôlôjia kristiana izay andalinana ny votoatin'ny fanekem-pinoana kristiana, dia ny amin'ny finoana an'Andriamanitra sy ireo asan'Andriamanitra, indrindra ny teolojia ofisialy eken'ny Fiangonana.

Ny teôlôjia dôgmatika dia azo faritana ho fanehoana amin'ny "fomba siantifika" ny foto-pampianarana manontolo momba an' Andriamanitra sy ny asan'Andriamanitra miseho ety ivelany, araka ny tenim-pinoan'ny Fiangonana. Ny teolojia dogmatika dia manindry mafy ny maha zava-dehibe kokoa ny fahamarin'ireo fehezankevitra voasoratra mitaha amin'ny fahatsapana vokatry ny zavatra niainana sy ny zavatra tsapa amin'ny alalan'ireo taovam-pandrenesana. Ny dôgmatika dia fanamarinana sy famelabelarana ary fivoasana ny tenim-pinoana ampianarina ny Fiangonana.

Tantaran'ny teny hoe dogmatikaHanova

Fiforonan-tenyHanova

Avy amin'ny teny grika hoe δόγμα / dógma ny hoe dogmatika. Ny hoe δόγμα dia midika hoe "fiheverana" na "eritreritra manokana". Adika amin'ny teny malagasy amin'ny hoe "tenim-pinoana"[1] ny hoe dogma rehefa ampiasaina hilazana ny fanambaràna momba ny zavatra inoana izay heverina ho fototra tsy azo iadian-kevitra ao amin'ny fivavahana iray.

Fampiasana ilay tenyHanova

Tamin'ny taonjato faha-17 no nampiasana ny teny hoe dogmatika voalohany. Ny zavatra sahanin'ny teôlôjia dôgmatika anefa dia efa nisahiranan'ny teôlôjiana kristiana talohan'izany fotoana izany. Ny dôgmatika kristiana voalohany dia ilay soratr'i Ôrigenesy hoe De Principiis (malagasy: "Ny amin'reo Fampianarana fototra"). Tamin'ny fiafaran'ny Andro Taloha dia boky mitondra ny lohateny hoe De Sententiarum (malagasy: "Ny amin'ny Fehezankevitra fototra") nosoratan'i Peter Lombard sy ilay atao hoe Summa Theologiae (malagasy: "Famintinana ny Teolojia") nosoratan'i Tômà avy any Akoino[2].

Amin'izao fotoana izao dia tsy heverina ho isan'ny teolojia dôgmatika ny apôlôjetika fa lasa taranja mahaleo tena atokana ho fampidirana sy ho fototry ny teolojia dôgmatika . Ireto avy ireo taranja mifameno aminy ao amin'ny teôlôjia sistematika: ny teôlôjia etika (môraly sy sôsialy) sy ny teôlôjia fôndamentaly (teôlôjia fototra).

Ny teny hoe teôlôjia dôgmatika dia nanjary nampiasaina matetika kokoa taorian'ny Refôrmasiona prôtestanta sady nampiasaina mba hilazana ireo fanekem-pinoana izay nambaran'ny Fiangonana ampahibemaso. Ohatra amin'ny teôlôjia dogmatika ny fanambaràna foto-pampianarana (doktrina) na tenim-pinoana (dogma) izay noraiketin'ireo kônsily voalohandohany tao amin'ny Fiangonana mba hamahàna olana teolojika sy hanoherana ny fampianaran-diso. Ny fanekem-pinoana sy ny tenim-pinoana vokatry ny fivorian'ny Fiangonana dia manam-pahefana sady tsy maintsy ampiharin'ny Kristiana, noho izy ireo nambaran'ny Fiangonana ampahibemaso. Isan'ny tanjon'ny teolojia dogmatika ny mamolavola sy mampita izay fampianarana heverina ho zava-dehibe indrindra ao amin'ny fivavahana kristiana.

Fizaràn'ny dogmatikaHanova

Ireto ireo zana-taranja lehibe indrindra ao amin'ny dogmatika:

Ankoatr'ireo zana-pizaran'ny teôlôjia dôgmatika ireo dia samy manana ny fomba fanaovany dogmatika ny antokom-pinoana kristiana isan-karazany, ohatra amin'izany ny dôgmatika prôtestanta, ny dôgmatika katôlika, ny dôgmatika ôrtôdôksa, sns.

Jereo koa:Hanova

Loharano sy fanamarihana:Hanova

  1. Jereo ny hoe "dogme" ao amin'ny rakibolana frantsay-malagasy Vitasoa, nosoratan'ny Profesora Rabenilaina sy ny namany.
  2. Horst Georg Pöhlmann: Abriss der Dogmatik. Ein Kompendium. Gütersloh 1973, 4.Auflage, S. 19f (Kap. I, A).