Apôkrifan' ny Baiboly

(tonga teto avy amin'ny Apokrifan'ny Baiboly)

Atao hoe Apôkrifan' ny Baiboly na Boky apôkrifa na Soratra apôkrifa na Apôkrifa fotsiny ireo boky nosoratana ho boky masina nefa tsy voaray ho ao amin' ny lisitry ny boky ekena ho filamatry ny finoana ao amin' ny Baiboly kristiana na amin' ny Baiboly jiosy. Izany lisitra izany no atao hoe kanôna. Tsy mitovy ny fampiasan' ny Katôlika sy ny Prôtestanta ny teny hoe apôkrifa. Samy manana ny lisitry ny boky ataony hoe apôkrifa ny fanontana Baiboly tsirairay.

Fiforonan-tenyModifier

Ny teny hoe apôkrifa dia fanagasiana ny teny grika hoe ἀπόκρυφος / apókruphos izay midika hoe "miafina".

Hoy i Enrico Galbiati: "Sarotra atambatra ho boky iray taloha izany boky maro be izany, sady nisy boky maro hafa koa nolazaina tsy an-drariny hoe boky masina notsilovin' Andriamanitra (nohamboina hoe hita tany an-toera-miafina, ka nantsoina amin' ny anarana grika hoe "apokrifa")" [1]. Ny Prôtestanta malagasy dia mpiasa ny teny hoe apôkryfika koa.

Fampiasana ny teny hoe apôkrifaModifier

Tsy mitovy ny fandraisana sy ny fampiasana ny teny hoe apôkrifa eo amin' ny fiangonana prôtestanta sy ny fivavahana jiosy andaniny ary ny fiangonana katôlika sy ny fiangonana ôrtôdôksa ankilany. Noho izany dia samy manana izay boky ataony hoe "apôkrifa" ny fiangonana tsirairay. Nefa ny hoe "pseodepigrafa" amin' ny Prôtestanta no mitovy amin' ny hoe "apôkrifa" ao amin' ny fiangonana katôlika sy ny fiangonana ôrtôdôksa.

Boky apôkrifa amin' ny Prôtestanta sy ny JiosyModifier

Ataon' ny Prôtestanta hoe apôkrifa ireo boky ao amin' ny Testamenta Taloha hita ao amin' ny Baiboly katôlika sy Baiboly ôrtôdôksa sady atao hoe deoterôkanônika nefa tsy voaray ho kanôna ao amin' ny Baiboly prôtestanta sy ao amin' ny Baiboly hebreo. Ireto avy izy ireo:

Ny boky nifotorana misy an' ireo "fanampiny" ireo dia tsy hita ao amin' ny Baiboly hebreo ampiasaina amin' izao fotoana izao fa tamin' ny Baiboly amin' ny teny grika atao hoe Septoajinta (na Septanta). Ny boky hafa rehetra, izay sady tsy kanônika no tsy apôkrifa, dia ataon' ny Prôtestanta hoe pseodepigrafa.

Boky ataon' ny Katôlika hoe "apôkrifa"Modifier

Amin' ny Katôlika ny boky atao hoe apôkrifa dia ireo boky sady tsy prôtôkanônika no tsy deoterôkanônika - dia ireo ataon' ny Prôtestanta hoe pseodepigrafa. Ny teny hoe apôkrifa sy pseodepigrafa anefa tsy mitovy hevitra. Tsy misy lisitra raikitra momba ireo boky ireo, nefa ireto misy ohatra vitsy amin' izany:

Ny ankamaroan' ny boky apôkrifa (amin' ny hevitr' io teny io ho an' ny Katôlika sy ny Ortôdôksa) dia omena manaraka eo ambany.

Apôkrifan' ny Testamenta Taloha sy apôkrifa kristianaModifier

Tsy mahatanisa ny boky apôkrifa rehetra ny lisitra omena eto.

Apôkrifan' ny Testamenta TalohaModifier

Ireto boky ireto dia atao hoe koa "Apôkrifa anelanelan' ny Testamenta roa" na "Soratra anelanelan' ny Testamenta roa" noho izy ireo voasoratra tanelanelan' ny fotoana nanoratana ny Testamenta Taloha sy ny an' ny Testamenta Vaovao, teo anelanelan' ny fotoana nahafatesan' ny mpaminany Malakia (toanjato faha-5 eo ho eo) sy ny fotoana nanombohan' i Joany Batista nanao asa faminaniana. Voasoratra tamin' ny fiteny grika sy tamin' ny fiteny hebreo ireo boky apôkrifa ireo.

Apôkrifa kristianaModifier

Jereo koaModifier

LoharanoModifier

  1. Enrico Galbiati, Tantaran'ny Famonjena amin'ny Testamenta Taloha, Edisiôna md. Paoly / Filles de St Paul / Antananarivo, 1995. Takila faha-12.