Epistily voalohany ho an'ny Korintiana

Ny Epistily voalohany ho an'ny Kôrintiana na Taratasy voalohan' i Masindahy Paoly ho an'ny Kôrintianina dia boky ao amin'ny Baiboly ao amin'ny Testamenta Vaovao izay isan'ireo atao hoe epistily. Taratasy voalohany nalefan'ny Apostoly Paoly ho an'ny fiangonana kristiana tany Kôrinto izany. Teo anelanelan' ny taona 50 sy 57 no nanoratany azy.

Anaran'ny bokyModifier

᾽Επιστολὴ πρὸς Κορινθίους / Epistolê pros Korinthious no anaran'io epistily io amin'ny teny grika fa Epistula I ad Corinthios kosa amin'ny teny latina.

Ny Protestanta malagasy sy ny ankamaroan'ny Kristiana malagasy tsy katolika dia manao hoe Epistily voalohany ho an'ny Korintiana (hafohezina amin'y hoe Korintiana voalohany) fa ny Katolika malagasy kosa manao azy hoe Epistolà na Taratasy voalohan'i Masindahy Paoly ho an'ny Kôrintianina (hafohezina amin'ny hoe Kôrintianina voalohany).

TantaraModifier

Araka ny Asan'ny Apostoly 18.1-16, ny Apostoly Paoly no nanorina ny fiangonana tao Korinto. Nitoetra tao tanatin'ny 18 volana i Paoly tamin'ny fitsidihany azy fanindroany. Avy any Atena izy tamin'izay. Tao amin'ity tanàna ity izy no niady hevitra tamin'ireo filozofa grika teo amin'ny Aeropaga (Asa 16.17-34). Teo koa izy no nifanena tamin'ny Jiosy atao hoe Akoila sy ny vadiny atao hoe Prisila. Nonina tao aminy i Paoly. Nankany amin'ny sinagoga isan-tsabata mba hitantara amin'ny Jiosy sy Grika ny amin'ny nisehoan'i Jesoa Kristy aminy izay ninoany fa Mesia.

Maro ny Jiosy nampahalala an'i Paoly fa tsy tia izany fampianarana izany. Na izany aza dia nisy ny Jiosy nino sady natao batisa. Izany no niantombohan'ny fiangonana tao Korinto. Nody i Paoly taorian'ny fanorenany ny fiangonana tao Korinto. Tamin'izany no nahenoany ny olana mitranga ao amin'ny fiangonana vao naoriny. Rehefa tao Korinto i Paoly dia nanao asa tanana mba hivelomany (1Kor. 4.12; 9.1-18).

FamintinanaModifier

Teo amin'ny Jiosy no nanombohan'i Paoly ny asany nefa nandeha tany amin'ny Jentilisa izy mba handre ny amin'i Jesosy Kristy koa ny tsy Jiosy ka hanaraka ny fampiarany. Betsaka ny mahantra teo amin'ny Kristiana tao Korinto (1Kor. 1.26-29). Tsy tian'i Paoly ny fisian'ny fitsitokotokoana teo amin'ireo Kristiana tao Korinto (1Kor. 1.10 - 4.21). Nanoro hevitra azy ireo izy ny amin'ny fomba tokony hifampitondrany (1Kor. 5.1 - 6.20). Namaly ny fanontanian'ireo Kristiana ny amin'ny fanambadiana (1Kor. 7.1-40) sy ny amin'ny sakafo aterina amin'ny sampy koa izy (1Kor. 8.1-13). Namporisika ny Kristiana hanompo an'Andriamanitra amin'ny fomba tena izy i Paoly (1Kor. 10.1-14.40) sy ho hentitra amin'ny finoana fa Andriamanitra no nandresena ny fahafatesana (1Kor. 15.1-58). Ambaran'i Paoly koa fa abony noho ny zavatra rehetra ny fitiavana ka raha ny Kristiana no mifankatia dia tsy hisy olana tsy ho voavaha (1Kor. 13.4-8).

Fizaràna ao amin'ny epistilyModifier

Azo zaraina dimy epistily:

Ho iray ny Fiangonana fa tsy hizarazara (1.1 – 4.21)Modifier

  • Teny fiarahabana sy fisaorana (1.1-9)
  • Fananarana noho ny fitsitokotokoana (1.10 – 2.16)
  • Ny mpitory teny sy ny fisedrana hahazo azy (3.1 – 4.5)
  • Ny fiavonavonan’ny Korintiana (4.6-21)

Fitondran-tena sy fanambadiana kristiana (5.1 – 7.40)Modifier

  • Ny amin’ilay lehilahy nanambady olom-pady (5.1-13)
  • Tsy tokony hitondra ny fifanolanany ho tsarain’ny tsy mpino (6.1-11)
  • Ny fijangajangana (6.12-20)
  • Ny fanambadiana kristiana (7.1-40)

Ny Kristiana manoloana ny fanompoan-tsampy (8.1 – 10.33)Modifier

  • Ny henan-tsorona tamin’ny sampy (8.1-13)
  • Tsy nila karama tamin’ny Kristiana i Paoly (9.1-27)
  • Lesona avy amin’ny fiainan’ny Zanak’i Israely (10.1-33)

Ny fivorian’ny Kristiana sy ny fanomezam-pahasoavana (11.1 – 14.40)Modifier

  • Ny fitafian’ny vehivavy (11.1-16)
  • Ny fanasan’ny Tompo (11.17-34)
  • Ny fanomezam-pahasoavana (12.1-11)
  • Toy ny vatana sy ny rantsam-batana (12.12-31)
  • Ny fitiavana (13.1-13)
  • Ny fiteny tsy fantatra (14.1-25)
  • Fitsipiky ny fampiasana ny fanomezam-pahasoavana (14.26-40)

Ny fitsanganan-ko velona (15.1 – 16.24)Modifier

  • Misy tokoa ny fitsangana-ko velona (15.1-34)
  • Ny antsipiriany momba ny fitsanganana amin’ny maty (15.35-58)
  • Fanangonam-bola ho an’ireo Kristiana mahantra any Jerosalema (16.1-4)
  • Famangiana hataon’i Paoly any Korinto (16.5-12)
  • Fanaovam-beloma (16.13-24)

Tsongan-tsoratraModifier

"1 Fa tsy tiako tsy ho fantatrareo, ry rahalahy, fa ny razantsika rehetra dia tambanin' ny rahona, ary izy rehetra namaky ny ranomasina, 2 ary izy rehetra dia natao batisa ho amin' i Mosesy tao amin' ny rahona sy ny ranomasina, 3 ary izy rehetra nihinana ny fihinam-panahy iray ihany, 4 ary izy rehetra nisotro ny fisotrom-panahy iray ihany; fa nisotro tamin' ny vatolampy fanahy izay nanaraka azy izy, ary Kristy izany vatolampy izany. (1Kôr 10.1-4 , Baiboly prôtestanta)"

"1 Fa tsy tiako tsy ho fantatrareo, ry rahalahy, fa tambanin' ny rahona ny razantsika rehetra; namaky ny ranomasina izy rehetra; 2 ary natao batemy tamin' i Moizy tao amin' ny rahona sy ny ranomasina izy rehetra; 3 hanina ara-panahy iray ihany no nohanin' izy rehetra; Ary fisotro ara-panahy iray ihany no nosotroin' izy rehetra, satria nisotro tamin' ny vatolampy ara-panahy izay nanaraka azy izy ireo, ary Kristy izany vatolampy izany." (1Kôr 10.1-4: Baiboly katôlika)

Jereo koaModifier

Ireo Epistilin'i Paoly:

Boky hafa ao amin'ny Baiboly: