Epistily

Ny hoe Epistily na Taratasy na Epistola dia sokajin-dahatsoratra miendrika taratasy ifandefasana ka ilazana indrindra ireo boky ao amin' ny Baiboly izay manana izany endrika izany mba hifampiresahan' ny mpanoratra amin' ny olona na fiangonana iray na ny olona rehetra tsy an-kanavaka.

Fiforonan-tenyHanova

Ny teny hoe epistily na epistola dia avy amin' ny teny grika hoe επιστολη / epistolê izay midika hoe "taratasy ifandefasana". Ny hoe επιστολη / epistolê dia anarana avy amin' ny matoanteny hoe επιστελλειv / epistellein izay midika hoe "mandefa", izany hoe "mandefa taratasy". Tsy fanagasiana mivantana ny teny grika ny hoe epistily ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy sy ny literatiora prôtestanta amin' ny teny malagasy fa nandalo tamin'ny teny anglisy hoe epistle. Tsy fanagasiana mivantana ny teny grika koa ny hoe epistola ao amin' ny Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy sy ny litaratiora katôlika amin' ny teny malagasy fa nandalo tamin' ny teny latina hoe epistula. Ny Baiboly katôlika vaovao amin' ny teny malagasy (2011) dia mampiasa ny teny hoe taratasy hanoloany ny hoe epistola tao amin' ny Baiboly katôlika tranainy amin'ny teny malagasy (1938).

Epistily tsy mahakasika ny fivavahanaHanova

Tsy ny literatiora kristiana ihany no ahitana epistily fa ireo literatiora hafa koa tany alohan' i Jesoa Kristy izay tsy voatery ho soratra masina. Ohatra amin' izany ireo Epistilin' i Horace. Mety ho resaka fanasana, filôzôfika, môraly (fitondran-tena) na momba ny fanaovan-tononkalo sy haisoratra no ho hita ao amin' ny epistily iray.

Epistily kristianaHanova

Epistily ao amin' ny BaibolyHanova

 
Manoratra an'ireo epistiliny i Paoly, nataon'i Valentin de Boulogne na i Nicolas Tournier (taonjato faha-16) 

Ahitana epistily iraika amby roapolo (21) ao amin' ny Baiboly ka ny 14 dia heverina, araka ny lovantsofina, ho nosoratan' ny apôstôly Paoly fa ny 7 sisa kosa nosoratan' olona hafa. Marihina fa misy fisalasalana ny ilazana fa i Paoly no nanoratra ny Epistily ho an' ny Hebreo, nefa izany no nandraisan' ny Kristiana azy tany am-boalohany.

Ireo epistilin' i PaolyHanova

Mitondra ny anaran' ny mponina kristiana na an' olon-tokana nanoratany azy ny epistilin' i Paoly.

Ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy

Ny anaran' ny boky sasany ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin'ny teny malagasy[1] dia nanaraka ny fomba fampisampanan-teny na ny fanononana anglisy: ireto avy ny tena miavaka: Efesiana (fa tsy Efezianina), Tesaloniana (fa tsy Tesalônisianina), Timoty (fa tsy Timôte), Titosy (fa tsy Tito). Ao koa ny hoe Hebreo (fa tsy Hebrio).

Ireto avy izany ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy:

Ao amin' ny Baiboly katôlika amin'ny teny malagasy

Ny anaran' ny boky sasany ao amin' ny Baiboly katôlika amin'ny teny malagasy dia nanaraka ny fomba fampisampanan-teny na ny fanononana frantsay: ireto avy ny tena miavaka: Efezianina (fa tsy Efesiana), Tesalônisianina (fa tsy Tesaloniana), Timôte (fa tsy Timoty), Tito (fa tsy Titosy). Ao koa ny hoe Hebrio (fa tsy Hebreo). Ny anaran'ireo mponina dia miafara amin'ny hoe -anina (fa tsy -ana) ao amin'ny Baiboly katoika vaovao. Ohatra: Rômanina, Kôrintianina, Galatianina, Filipianina fa tsy Romana, Korintiana, Galatiana, Filipiana intsony.

Epistily tsy nosoratan' i PaolyHanova

Miisa fito ny epistily eken' ny mpikaroka maro fa tsy nosoratan' i Paoly izay mitondra ny anaran' ny mpanoratra azy. Isan' ny atao hoe Epistily katôlika ireo epistily ireo noho izy tsy natokana ho an' olona na fiangonana voatondro fa ho an' ny olon-drehetra tsy an-kanavaka. Araka ny lovantsofina dia i Paoly ihany no nanoratra ny Epistily ho an' ny Hebreo nefa ny mpikaroka ankehitriny dia manohitra an' izany ka manao azy ho nosoratan' olon-tsy fantatra.

Ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy

Ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy ny anaran' ny mpanoratra dia tsy ialohavan' ny teny hoe Masindahy. Manaraka ny fomba fampisampanan-teny na ny fanononana anglisy ny fanoratana: Petera (fa tsy Piera), Joda (fa tsy Jodà). Ao koa ny hoe Jaona (fa tsy Joany).

Ao amin' ny Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy

Ao amin' ny Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy ny anaran' ny mpanoratra dia ialohavan' ny teny hoe Masindahy. Manaraka ny fomba fampisampanan-teny na ny fanononana frantsay ny fanoratana: Piera (fa tsy Petera), Jodà (fa tsy Joda). Ao koa ny hoe Joany (fa tsy Jaona).

Ireo epistily very sy tsy kanônikaHanova

Misy ireo epistily tsy eken' ny Fiangonana Kristiana ho isan' ny boky kanonika ao amin' ny Baiboly. Heverin' ireo nanapakevitra tamin' ny fisafidianana ny boky kanonikan' ny Baiboly fa tsy ireo apôstôly no nanoratra azy. Atao hoe apôkrifa izy ireo, izany hoe "miafina". Isan' izany ny Epistily nosoratan' i Barnabà izay misy mihevitra fa nosoratan' ilay Rain' ny Fiangonana tompon' io anarana io. Ao koa ny Epistilin' ny Apôstôly izay soratra apôkaliptika raha ny tena marina.

Ireo epistily veryHanova

Misy koa ireo epistily voaresaka ao amin' ny Baiboly nefa heverina fa very ka isan' izany:

Na dia misy voatahiry amin' ny ampahany aza izy ireo dia tsy heverin' ny Fiangonana kristiana ho kanônika, dia ny Epistilin' ny Kôrintiana ho an' i Paoly sy ny Epistily ho an' ny Laodikeana ary ny Epistily fahatelo ho an' ny Kôrintiana. Ity farany ity dia nekena ho kanônika tao amin' ny Fiangonana ôrtôdôksa armeniana sasany tany aloha.

Epistily nosoratan' ny Rain' ny FiangonanaHanova

Epistily apôkrifa hafaHanova

Jereo koaHanova

Tsiahy:Hanova

  1. Ny Baiboly, La Société Biblique Malgache,B.P.922, Antananarivo, 2008, ISBN 978-9966-84-338-8 0439