Hanokatra ny renilisitra

Ny Baiboly protestanta dia Baiboly kristiana araka ny fandikan-tenin’ny Protestanta izay sady vokariny no ampiasainy indrindraindrindra amin'ny fotoam-pivavahana. Ny ao amin'io Baiboly io dia ahitana bokin'ny Testamenta Taloha miisa 39 (araka ny kanônan'ny Baiboly hebreo izay ataon'ireo fiangonana katolika sy ortodoksa hoe prôtôkanônika) sy ireo boky 27 ao amin'ny Testamenta Vaovao ka manome ny fitambarany ho boky 66. Tsy ahitana ireo boky atao hoe deoterôkanônika ao amin'ny Testamenta Talohan'ny Baiboly katolika sy ortodoksa ny ao amin'ny Baiboly protestanta. Noraiketina izany fanao izany araka ny fanapahan-kevitry ny British and Forein Bible Society tamin'ny taona 1825.

Ireo Baiboly protestanta voalohanyHanova

Nanomboka tamin'ny Reformasiona (na Fanavaozam-pivavahana), ny Protestanta dia tsy nampiditra ireo boky, izay heverin’ny Katolika sy ny Ortodoksa ho deoterôkanônika (filamatra faharoan’ny finoana), nefa ataon'ny Protestanta ho tsy kanonika (filamatry ny finoana). Na izany aza, talohan’ny fanapahan-kevitry ny British and Foreign Bible Society tamin’ny taona 1825, maro ny Baiboly protestanta izay nahitana ireo boky fanampiny ireo. Natokana ho fizaràna hafa nomena ny lohateny hoe Apokrifa amin’ny tsy maha kanonika azy ireo boky ireo.

Ny dikan-tenin’ny Baiboly protestantaHanova

Ny Baibolin'i LoteraHanova

 
Baibolin'i Lotera taona 1534

Ny Baibolin'i Lotera izay voasoratra amin’ny teny alemàna tamin’ny taona 1522 dia nahitana ireo boky apokrifa, nefa tsy nafangarony niaraka tamin’ireo boky ao amin’ny Testamenta Taloha izany fa natokany ho fizaràna hafa. Ireo boky apokrifa ireo dia tsy hita tao amin’ny tabilaom-botoatin’ny Testamenta Taloha ao amin’ny Baibolin’i Lotera tamin’ny taona 1532, fa tamin’ny 1534 kosa dia nomena mazava ny anarana hoe “Apokrifa : Ireo boky ireo dia tsy mitovy fahefana amin'ny Soratra Masina, nefa mahasoa sy tsara vakîna".

Dikan-teny tsy niainga avy tamin’ny Baibolin'i LoteraHanova

Voadika amin’ny fiteny maro ny Baibolin’i Lotera nefa tsikaritra fa ireo dikan-teny samihafa ireo dia niharan’ny fomba fijery loterana. Araka izany dia nilain’ny fiangonana protestanta mampiasa fiteny hafa ny nanao fandikan-teny ny Baiboly protestanta manokana izay niainga tamin’ny fiteny fototra hebreo sy arameana ary grika. Izany no fanapahan-kevitry ny Sinoda Kalvinistan’i Dort tamin’ny taona 1618-1619. Nanomboka tamin’ny taonjato faha-18, ny ankamaroan’ireo Baiboly protestanta dia tsy niainga tamin’ny fandikana ny Baibolin’i Lotera sady tsy nahitana ireo boky ataony hoe apokrifa. Nisy ihany anefa ny naningana.

Ny fivoarany nanomboka tamin’ny taonjato faha-19Hanova

Tamin’ny taona 1826, ny National Bible Society of Scotland dia nangataka ny British and Foreign Bible Society mba tsy hanonta printy intsony ny boky apokrifa. Nanomboka tamin’izay, ny ankamaroan’ny dikan-teny vaovaon’ny Baiboly protestanta dia tsy nahitana intsony ilay fizaràna hoe "Apokrifa". Fanampin’izany, maro amin’ny fanontana vaovaon’ireo Baiboly protestanta tranainy no tsy ahitana ireo boky apokrifa ary ny fanitsiana na ny fanontana Baiboly protestanta vaovao aty aoriana dia tsy misy azy ireo intsony.

Amin’ny ankapobeny, ny Baiboly protestanta dia tsy ahitana fanazavana an-tsisim-pejy na ambany pejy firy satria, amin'ny Protestanta, ny olona tsirairay dia tokony ho afaka mandinika malalaka ny Baiboly ka afaka mivaofy izany araka ny tsindrimandry azony avy amin’ny Fanahy Masina. Ny fisian’izany fanazavana an-tsisim-pejy na ambany pejy izany dia haneritery ny fahalalahan’ny fivoasana ny Baiboly.

Ny kanonan'ny Baiboly protestantaHanova

Ireo boky nesorina tsy ho ao amin'ny BaibolyHanova

Ny Baiboly protestanta dia tsy ahitana ny boky sy ny andalana ao amin'ny Testamenta Taloha izay tsy hita ao amin'ny kanonan'ny Baiboly hebreo. Ireo boky tsy ao amin'ny Baiboly hebreo ireo no ataon'ny Katolika sy ny Ortodoksa hoe deoterôkanônika (izay ataon'ny Protestanta hoe Boky apokrifa). Voasoratra tao anatin'ny 400 taona teo anelanelan'ny Testamenta Taloha sy Vaovao ireo boky "apokrifa" ireo. Ataon'ny Protestanta hoe "400 taona mangina" ireo taona ireo satria inoany fa tsy nanaovan'Andriamanitra fanambaràna kanonika tamin'ny Vahoakany io fotoana tetezamita io. Tsy ahitana rahateo ireo boky antsoiny hoe pseodepigrafa (na pseodepigrafika), koa ao amin'ny Baiboly protestanta; antsoin'ny Katolika sy ny Ortodoksa hoe Boky apokrifa ireo boky ireo,

Ireo boky tafiditra ao amin'ny BaibolyHanova

Testamenta TalohaHanova

Ny ao amin'ny Baiboly protestanta dia ahitana bokin'ny Testamenta Taloha miisa 39. Ireto avy izy ireo: ireo boky dimin’i Mosesy na Pentateoka (Genesisy, Eksodosy, Levitikosy, Nomery, Deoteronomia) sy ireo boky aratantara (Josoa, Mpitsara, Rota, Samoela voalohany, Samoela faharoa, Mpanjaka voalohany, Mpanjaka faharoa, Tantara voalohany, Tantara faharoa, Ezra, Nehemia, Estera) sy ireo bokim-pahendrena (Joba, Salamo, Ohabolana, Mpitoriteny, Tononkiran'i Solomona) ary ireo bokin'ny mpaminany (Isaia, Jeremia, Ezekiela, Daniela, Fitomaniana, Hosea, Joela, Amosa, Obadia, Jona, Mika, Nahoma, Habakoka, Zefania, Hagay, Zakaria, Malakia).

Testamenta VaovaoHanova

Ahitana boky miisa 27 ao amin'ny Testamenta Vaovao ka ireto avy izany: ireo filazantsara efatra (Matio, Marka, Lioka, Jaona) sy ireo epistily (Romana, Korintiana voalohany, Korintiana faharoa, Galatiana, Efesiana, Filipiana, Kolosiana, Tesaloniana voalohany, Tesaloniana faharoa, Timoty voalohany, Timoty faharoa, Titosy, Filemona, Hebreo, Jakoba, Petera voalohany, Petera faharoa, Jaona voalohany, Jaona faharoa, Jaona fahatelo, Joda) sy ny Asan'ny Apostoly ary ny Apokalypsy.

Jereo koa :Hanova