Hanokatra ny renilisitra
Firenena nanodidina an'i Israely tamin'ny taona 830 tal. J.K.

Ny Filistina dia firenena tamin'ny Andro Taloha izay resahina amin'ny loharano egiptiana (taonjato faha-12 tal. J.K.) fa fahavalon'i Egipta avy any avaratra, nifangaro tamin'ny firenena maro hafa ataon'ny Egiptiana hoe "Vahoaky ny Ranomasina".

Taorian'ny fifanandrenan'izy ireo tamin'ny Egiptiana dia nanorim-ponenana tamin'ny tany atsimo andrefana manamorona ny Ranomasina Mediteranea ao Kanaana izy ireo, izany hoe amin'ny morontsiraka avy ny Gaza hatrany Jaffa ankehitriny.

Nanjaka tamin'iny faritra iny ny tanànany hatramin'izay ka hatramin'ny nahazoan'ny Asiriana ny faritra manontolo tamin'ny alalan'ny mpanjaka Teglata-Falasara II tamin'ny taona 732 tal. J.K. Noho izany dia nanjakan'ireo empira nifandimby ny Filistina ka nifangaro amin'ny mponin'izy ireo miandalana. Ao amin'ny Boky voalohan'ny Makabeo ao amin'ny Baiboly katolika sy ortodoksa no ahitana firesahana faramparany ny Filistina, tokony ho tamin'ny taonjato faharoa tal. J.K. (1Makabeo 3.24).

Tsy fantatra ny fiteny nampiasain'ny Filistina noho ny tsy nahitana soratra avy aminy. Mety ho fiteny indo-eropeana no fiteniny nefa kely dia kely ny porofo azo anamarinana izany.

Ny Filistina araka ny BaibolyHanova

 
Ireo tanàna dimy lehibe tao amin'ny tanin'ny Filistina

Araka ny Bokin'i Amosa (Amosa 9.7) sy ny Bokin'i Jeremia (Jer. 47.4) ary ny Bokin'ny Deoteronomia (Deo. 2.23) ao amin'ny Testamenta Taloha ao amin'ny Baiboly dia avy any Kaftora (hebreo: כפתור/ Kaftor; jereo: Genesisy 10.13-14), izay heverin'ny maro fa i Kreta, ny Filistina. Amin'ny teny hebreo izy ireo dia atao hoe פְּלִשְׁתִּים / pelištīm.

Tsy fantatra raha mpanjakan'io firenena io na nanjaka tamin'ny tany niova anarana hoe Filistia taty aoriana i Abimeleka mpanjakan'i Gerara (Genesisy 20 - 21 sy 26). Ny adin'izy ireo tamin'ny fokon'i Dana no nahafantaran'ny Israelita azy ireo ho fahavalo mahery miady. Araka ny Bokin'ny Mpitsara, ny fifindrà-monin'ny fokon'i Dana (Mpits. 18) tokony ho tamin'ny taonjato faha-11 tal. J.K. dia heverina fa vokatry ny fanosehan'ny Filistina azy ireo tao amin'ny tany saika honenany.

Nizara dimy ny tany nonenan'ny Filistina, dia i Gaza, i Asdoda, i Askelona, i Gata ary i Ekrona, izay notapahan'ny andriandahy dimy mpanao fitondrana jadona. Nandresy an'i Samsona (mpitsaran'i Israely) sy i Saoly na Saola (mpanjaka voalohan'i Israely) ny Filistina tamin'ny fotoanandrony. Nandresy azy ireo imbetsaka ny mpanjaka Davida ka tsy natahotra azy ireo intsony ny fanjakan'i Israely.

Tamin'ny andron'i Solomona (na Salômôna), zanaka mpandimby an'i Davida, dia mety tafakambana tao amin'ny tanin'ny Israelita ny tanin'ny Filistina. Tamin'ny nisian'ny korontana anatiny tao amin'ny fanjakan'i Jodà dia nanararaotra niady indray ny Filistina nefa natsahatr'i Hezekia (na Ezekiasa), izay mbola tsy mpanjakan'i Jodà, noho ny fanampian'ny Egiptiana, tamin'ny taonjato faha-8 tal. J.K. izany. Azon'ny Asiriana ny tanànan'i Asdoda taty aoriana. Tamin'ny taonjato faha-2 sy voalohany tal. J.K. dia lasa nanompo an'i Siria ny Filistina. Taorian'izany no naha lasa Palestina ny anaran'ny tanin'ny Filistina.

Jereo koaHanova