Filazantsara sinôptika : Fahasamihafan'ny versiona roa

tsy misy ambangovangom-panovana
k
'''Filazantsara sinoptika''' (na '''synoptika''') na '''Evanjely sinoptika''' na '''Vaovao Mahafaly''' '''sinoptika''' no ilazana ireo [[filazantsara]] telo voalohany ao amin'ny [[Baiboly]], dia ny ''[[Filazantsara araka an'i Matio]]'' sy ny ''[[Filazantsara araka an'i Marka]]'' ary ny ''[[Filazantsara araka an'i Lioka]]''. Atao hoe sinoptika izy ireo noho izy maneho amin'ny fomba mitovy amin'ny ankapobeny ny fiainana sy ny fampianaran'i [[Jesosy|Jesoa Kristy]].
 
== Fiforonan-teny ==
Ny teny hoe ''sinoptika'' na ''synoptika'' dia avy amin'ny teny grika hoe ''συνοψις'' (''synopsis / sunopsis'') izay azo sarahana roa, ''συν'' (midika hoe : "miaraka") sy ''οψις'' (midika hoe "mahita"). Ny hoe ''synopsis'' izany dia azo adika ara-bakiteny hoe "fitoviam-pahitana" na "fitoviam-pijery". Ny hoe ''synoptika'' (avy amin'ny teny grika hoe ''συνοπτικός'' / ''synoptikos'') dia azo adika hoe "manao indray mijery", na "mitovy fijery" satria azo atao mifanila ireo asa soratra telo ireo.
 
== Fampitahana ireo Filazantsara sinoptika ==
Izao avy ny sasantsasany amin'ny fitoviana hita:
* ny amin'i [[Jaona mpanao batisa]] (Mat. 3.1-12 // Mar. 1.1-8 // Lio. 3.1-18);
* ny nanaovam-batisa an'i [[Jesosy|Jesoa]] (Mat. 3.13-17 // Mar. 1.9-11 // Lio. 3.21-22);
* ny nakan'ny [[devoly]] fanahy an'i Jesoa (Mat. 4.1-6 // Mar. 1.12-13 // Lio. 4.1-18);
* ny nankanesan'i Jesoa tany Galilia[[Galilea (faritra)|Galilea]] (Mat.4.12-17 // Mar. 1.14-15 // Lio. 4.14,15,31)
* ireo [[Apostoly|mpianatr'i Jesoa]] voalohany (Mat. 4.18-22 // Mar. 1.16-20 // Lio. 5. 1-11);
* ny tsy finoan'ny mpiray tanàna amin'i Jesoa azy (Mat. 13.54-58 // Mar. 6.1-6 // Lio. 4.14-30);
* ny nanasitranana ny rafozam-bavin'i [[Simona Petera|Petera]] (Mat. 8.14-17 // Mar. 1.28-34 // Lio. 4.38-41);
* ny namoahan'i JesosyJesoa ireo [[demonia]] maro tany Gadara (Mat. 8.28-34 // Mar. 5.1-20 // Lio. 8.26-39);
* ny nanasitranan'i JesosyJesoa ilay lehilahy malemy sy ilay lehilahy boka (Mat. 9.1-8 // Mar. 2.1-12 // Lio. 5.17-26);
* ny fitaomana an'i [[Matio]] mpamory hetra (Mat. 9.9-17 // Mar. 2.13-22 // Lio. 5.27-39);
* ny niantsoana ny [[Apostoly roa ambin'ny folo]] sy ny iraka nampanaovina azy (Mat. 9.35-38 // 10; Mar. 3.13-19; 6.7-13 // Lio. 6.12-16; 9.1-6)
* ny amin'ny divay vaovao atao anaty fitehirizana efa tonta (Mat. 9.14-17 // Mar. 2.21-22 // Lio. 5.33-39);
* ny fanasitranana ilay olona boka (Mat. 8.1-4 // Mar. 1.40-45 // Lio. 5.12-16);
* ny fanaovan-jiro ao ambany vata famarana;
* ny amin'ny [[tsimparifary]];
* ny nampitsaharan'iJesoai Jesoa ny rivo-mahery (Mat. 8.23-27 // Mar. 4.35-41 // Lio. 8.22-25);
* ny zanakavavin'i Jairo, ny nanasitranana ilay vehivavy mivoa-dra (Mat. 9.18-30 // Mar. 5.21-43 // Lio. 3.40-56);
* ny namokisana olona dimy arivo;
* ny fiaikemfiekem-pinoan'i Petera;
* ny fiovan-tarehy (Mat. 17.1-8 // Mar. 9.2-8 // Lio. 9.28-36)
* ilay zazalahy misy [[demonia]];
* ireo lehilahy jamba teo akaikin'i [[Jeriko]] (Mat. 20.29-33 // Mar. 10.46-52 // Lio. 18.35-43);
* ny fitsenana an'i Jesoa tamin'ny sampan-kazo (Mat. 21.1-810 // Mar. 11.1-11 // Lio. 19.28-38 // Jao. 12.12-16);
* ny fandroahana ireo mpivarotra tao an-[[Tempolin'i Jerosalema|tempoly]] (Mat. 21.12-17 // Mar. 11.11'15-17 // Lio. 19.45-46 // Jao. 2.14-16);
* "Omeo an'i [[Kaisara]] izay an'i Kaisara" (Mat. 22.15-22 // Mar. 12.13-17 // Lio. 20.20-26);
* ny ozona nataony an'ireo [[fariseo]] sy [[mpanoradalàna]] (Mat. 23.13-32 // Lio. 11.39-48 ' 52);
* ny [[Fitsanganan-ko velona (kristianisma)|fitsanganan'ny maty]] ho velona (Mat. 22.23-33 // Mar. 12.18-27 // Lio. 20.27-40);
* ny amin'ny [[andro farany]];
* ny handrodanana ny Tempoly (Mat. 24.1-3 // mar. 13. 1-4 // Lio. 21.5-7);
* ny hamadihan'ny mpianany iray an'i Jesosy (Mat. 26.20-25 // Mar. 14.17-21 // Lio. 22.14 ' 21-23 // Jao. 13.21-30);
* ny fiaraha-misakafo farany (Mat. 26.26-29// Mar. 14.22-25// Lio. 22.19-30),
* ny fiaretan'i JesosyJesoa,
* ny nanomboana azy
* nandevenana azy;
==== Fitovian'ny Filazantsaran'i Matio sy ny Filazantsaran'i Lioka ====
Misy koa ireo andinin-tsoratra itovian'ny Filazantsaran'i Matio sy ny an'i Lioka nefa tsy hita na tsy voateny firy ao amin'ny Filazantsaran'i Marka. Ireto avy izany:
* ny toriteny nataon'i Jaona[[Joany mpanao batisa]] (Mat. 3.1-12 // Mar. 1.1-8 // Lio. 3.1-18);
* ireo fahasambarana (Mat. 5.1-11 // Lio. 6.20-23)
* ny mpanompon'ny mpifehy miaramila ();
* ny fanasitranana ny zanak'ilay miaramila (Mat. 8.5-13 // Lio. 7.1-10)
* "Aza mitsara mba tsy ho tsaraina" (Mat. 7.1-5 // Lio. 6.37-42)
* ny lalana tery (Mat. 7.13-14 // Lio. 13.24)
* ny hafatra avy amin'i JaonaJoany mpanao batisa (Mat. .- // Lio. .-);
* ny ozona nahazo ireo tanana tsy mibebaka (Mat. 11.20-24 // Lio. 10.13-15);
* ny fisaoran'i Jesoa ny [[Andriamanitra Ray|Rainy]] (Mat. 11.25-27 // Lio. 10.21-22);
* ny fiverenan'ilay fanahy maloto (Mat. .- // Lio. .-);
* ny fanoharana ny amin'ny masirasira (Mat. 13.33 // Lio. 13.20-21);
* ny fanoharana ny amin'ny talenta (Mat. 26.14-30 // Lio. 19.12-27);
* ny fanoharana ny amin'ny mpanompo mahatoky (Mat. 24.45-51 // Lio. 12.42-46);
* ny fitomanian'i JesosyJesoa an'i [[Jerosalema]] (Mat. 23.37-39 // Lio. 13.34-35).
* ny fanoharana ny amin'ny virijiny folo (Mat. 25.1-13 // Lio. 12.25-38)
 
 
==== Ny perikopan'ny Filazantsaran'i Matio manokana ====
Ireto ireo [[perikopa]] an'i Matio manokana fa tsy hita na ao amin'i Marka na ao amin'i Lioka:
* ny fanoharana ny amin'ilay voambary sy ny [[tsimparifary]];
* ny fanoharana ny amin'ilay harena miafina;
* ny fanoharana ny amin'ny harato tarihina;
* ny fanoharana ny amin'ny mpanompo tsy mahay mamela heloka;
* ny fanoharana ny amin'ny mpiasa tanitanim-boaloboka;
* ny fanoharana ny amin'ilay lehilahy nanana zanaka roa lahy;
* ny fanoharana ny amin'ireo virijiny folo.
* ny fanoharana ny amin'ilay zanaka adala;
* ny fanoharana ny amin'ilay mpitsara tsy marina sy ilay vehivavy mpitondratena;
* ny fanoharana ny amin'ilay [[fariseo]] sy mpamory hetra.
 
== Jereo koa ==
24 051

modifications