Fanjakan'ny Arsakida : Fahasamihafan'ny versiona roa

k
tsy misy ambangovangom-panovana
k
[[Sary:Coin of Arsaces I (1), Nisa mint.jpg|vignette|463x463px|Vola misy ny sarin'i Arsàka I]]
Ny '''Arsakida''' na '''Asasida''' dia fianakavia-mpanjaka manam-piaviana [[partiana]] nitondra an' i [[Persia]] na Iràna. Tsy i [[Partia]] ihany no notapahiny fa i [[Mesôpôtamia]] sy i [[Persida]] ary i Persia koa, teo anelanelan'ny taonjato faha-3 tal. J.K. hatramin' ny taonjato faha-3 taor. J.K. Naorin' i [[Arsaka I]] tamin' ny taona 250 tal. J.K. izany fanjakana izany ka nanapaka hatramin' io taona io ka hatramin' ny taona 224 taor. J.K. ary ny [[Sasanida]] no nisolo azy ireo avy eo. Ny mpanjaka arsakida farany nanapaka an' i Partia dia i [[Artabàna V]], izay resin' i [[Ardasira I]] zanak' i [[Papàka]]. Nisy taranaky ny Arsakida izay nanapaka an' i Armenia hatramin' ny taona 428 taor. J.K.
 
== Ny Arsakida tao Persia ==
Rehefa nihanalemy ny fitondran' i [[Seleokosy II]] tao [[Siria (faritra)|Siria]] dia nanararaotra nanorina ny fahefany i Arsàka, mpanjaka partiana, izay lohan' ny faritra avaratr' i Iràna, atao hoe Parnes, izay isan' ny foko nanjakan' ny [[Seleokida]], Nahazo fahaleovantena ny fokon' i Arsàka teo an-tenantenan' ny taonjato faha-3 tal. J.K. Niverina indray ny fanjakan' ireo Seleokida tamin' i Parnes tamin' ny nandraisan' i [[Antiokosy III|Antiôkosy III]] ny fitondrana, ka tsy azon' ny Arsakida ny fahaleovantenany raha tsy tamin' ny faharesen' ny Siria tamin' ny ady nifanaovany tamin' ny Rômana tao [[Magnesia any Sipilosy|Magnesia]] tamin' ny taona 190 tal. J.K.
 
Tamin' ny fisasahan' ny taonjato faha-2 tal. J.K. dia nanitatra ny fanapahany i Mitridata, izay nanjaka tamin' ny taona 171 hatramin' ny taona 138 tal. J.K., tamin' ny nakany an' i [[Media]] sy i [[Elama]] sy i [[Persida]] ary i [[Babilôna]]. Nisalotra ny anaram-boninahitra hoe "Mpanjakan' ny Mpanjaka" (izany hoe emperora) i Mitridata tamin' ny taona 141 tal..J.K. ka nametra ny fahefan' ny Seleokida tao Siria. Ny empiran' ny Arsakida anefa nanahy noho ny fikorontananan' ny foko mpifindrafindra monina tany atsinanana.
 
Nanao izay hampitambatra sy ny hampandroso ny empiraEmpira arsakidaArsakida i Mitridata II Lehibe (izay nanjaka tamin' ny taona 123 hatramin' ny taona 88 tal. J.K.) ka nakambany aminy ny ampahan' i Armenia. Nafindran' i Ôrôda II (izay nanjaka tamin' ny taona 57 hatramin' ny 38 tal. J.K.) tany [[Ktesifôna]] ny renivohitry ny empira, sady resiny ilay Rômana atao hoe [[Kraso]] ([[Fiteny latina|latina]]: ''Crassus'') tao Carrhes, dia i Kraso izay avy naka an' i Partia tamin' ny taona 53 tal. J.K. Azon' ny Partiana i Siria izay nofehezin' ny Rômana hatramin' ny taona 64 tal. J.K. sady niditra tao andrefana kokoa (tany [[AntiokiaAntiôkia]] sy tany [[Jerosalema (Andro Taloha)|Jerosalema]]) izy.
 
Nisy ny ady an-trano vokatry ny tsy fifanarahana ny amin' ny fifandimbiasana hanjaka, ka nohararaotin' ny emperora rômana [[Traiano|Traiàno]] izany ka nataony ny fampandrian-tany tao Armenia sy Mesôpôtamia ary [[Asiria]] tamin' ny taona 114 hatramin' ny 117 taor. J.K. Nosimban' ny tafika rômana indroa ny tanànan' i Ktesifôna nefa tsy nahita vokatra firy tamin' izany i Rôma. I Ardasera I, izay andriandahy tao amin' ny fianakavia-mpajaka [[sasanida]] persiana no nandresy ny Arsakida tamin' ny namonoany ny mpanjaka arsakida atao hoe Artabàna IV tamin' ny taona 224.
 
== Ny Arsakida tao Armenia sy tao JeorjiaJeôrjia ==
Nisy taranaky ny Arsakida izay nanohy nitondra tao Armenia. I Armenia dia teo ambany fanapahan' ny [[Sasanida]] aloha tamin' ny taona 232 taor. J.K., avy eo notapahin' ny Rômana tamin' ny taona 283 taor. J.K. ary farany nizara tamin' ny [[Empira Romana|Empira rômanaRômana]] sy ny [[Persia|Empira persianaPersiana]] i Armenia tamin' ny taona 387 taor. J.K. Nitondra, ohatra, i [[Vônônesy I]] tamin' ny tana 12 taor. J.K. Voasolon' ny Persiana ny Arsakida tao Armenia tamin' ny taona 428 taor. J.K. [[Artakesy IV]] tamin' ny taona 428 taor. J.K. Naongan' ny [[Sasanida]] i Artakesy IV tamin' io taona io.
 
Nisy taranaka arsakida koa nanjaka tao [[Iberia]] (Kartly) nanomboka tamin' ny taona 189 taor. J.K. ka i [[Reva I]], zanaky ny "mpanjaka lehibe" partiana tsy fantatra anarana (izay misy mihevitra fa i [[Vôlôgesa V]] ), no mpanjaka tamin' izay. Rava izany fianakaviana izany tamin' ny andron' ny andriambavy [[Abekora]] zanaka vavin' i [[Aspagora I]], izay nanambady an' i Mirvàna tamin' ny taona 284 taor. J.K., i Aspagora no mpanorina ny fianakavia-mpanjaka atao hoe [[Kôsrôida]].
 
== Jereo koa ==
25 320

modifications